Τρίτη, 12 Δεκεμβρίου 2017

Οι Πορτογάλοι Φτάνουν στην Κίνα και Ιδρύουν την Αποικία του Μακάου

   Με την κατάκτηση της πόλης της Μαλάκα και το έλεγχο του κομβικότοερου πορθμού της Ασίας το 1511, οι Πορτογάλοι συνέχισαν τις εξερευνήσεις ανατολικότερα του Ινδικού Ωκεανού προς αναζήτηση νέων εμπορικών προορισμών. Από τους Ασιάτες εμπόρους που κατέφθαναν στην πόλη, οι Πορτογάλοι, εκτός από τις πολύτιμες πληροφορίες που τους αποσπούσαν για τις άγνωστες - για εκείνους - ανατολικότερες περιοχές, είχαν καταφέρει με πολλούς να αναπτύξουν καλές διπλωματικές σχέσεις, ώστε εξασφαλίζοντας την βοήθεια τους, να φτάσουν στις ανατολικές ακτές της Ασίας. Έτσι, το 1512, ανακάλυψαν τα Νησιά των Μπαχαρικών φτάνοντας στις Μολούκες (σημερινή Ινδονησία), έχοντας ήδη στείλει διπλωμάτες στα Βασίλεια του Σιάμ (σημερινή Ταϊλάνδη) του Πεγκού (σημερινή Μιανμάρ) και τις Σαμουντέρα (βορειοανατολικά στην σημερινή Σουμάτρα). Το 1513, ο Κυβερνήτης της Μαλάκα, Ζόρζε δε Αλμποκέρκε (ανιψιός του Αντιβασιλέα των Πορτογαλικών Ινδιών Αφόνσο δε Αλμπουκέρκε) όρισε τον Ζόρζε Άλβαρεζ να γίνει ο πρώτος Πορτογάλος που θα φτάσει μέχρι τις ακτές της Κίνας σχεδόν δυόμισι αιώνες μετά τον Μάρκο Πόλο, ώστε να συνάψει εμπορικές συμφωνίες με την χώρα.  

Πέμπτη, 30 Νοεμβρίου 2017

Τζον Κάμποτ: Το πρώτο ταξίδι των Άγγλων στην Αμερική

   Ο Τζιοβάνι Καμπότο, γνωστός ως Τζων Κάμποτ, γεννήθηκε στη Γένοβα το 1461. Έζησε στην Βενετία από όπου και ταξίδευε με εμπορικά πλοία, μεταφέροντας πολύτιμα εμπορεύματα από τις ανατολικές ακτές τις Μεσογείου, τα οποία έφταναν από τα βάθη της ανατολής.  Το 1484, μετακόμισε με την οικογένεια του στο Λονδίνο. Η ιδέα του για την εύρεση ενός κοντινότερου δρόμου προς την Ασία από εκείνον του μεταξιού πλέοντας δυτικά, βρήκε σύμφωνους τους μεγαλέμπορους του Μπριστόλ οι οποίοι αναζητούσαν νέους εμπορικούς δρόμους. Ο Κάμποτ, ήταν αποφασισμένος να κατευθυνθεί νοτιοδυτικά προς το μυθικό νησί της Αντίλιας, ένα νησί που πολλοί τότε πίστευαν πως υπήρχε στην άλλη άκρη του ωκεανού, χωρίς ωστόσο να έχει φτάσει κανείς μέχρι εκεί.

Τετάρτη, 29 Νοεμβρίου 2017

Ο Μυστηριώδης Χάρτης του Μπρουσκόν


   Ο Γκουιγιάμ Μπρουσκόν, ήταν ένας Γάλλος χαρτογράφος του 16ου αιώνα από την Βρετάνη. Για την ζωή του ελάχιστα στοιχεία είναι γνωστά. Ένα από τα έργα του, ήταν ένας παγκόσμιος χάρτης που σχεδίασε το 1543 ο οποίος έχει την ιδιαιτερότητα να παρουσιάζει την Νότια Αμερική και την Αυστραλία ως μία ενιαία ήπειρο. Το παράδοξο όμως, δεν είναι αυτό καθώς το χαρτογραφικό σφάλμα, είναι προφανές. Το παράδοξο είναι πως ο χάρτης αυτός σχεδιάστηκε στην Διέππη, και παρουσιάζει το μεγαλύτερο μέρος των ακτών της Αυστραλίας, εξήντα τρία χρόνια πριν το 1606 όταν ο Ολλανδός Βίλεμ Γιάνσζουν, έγινε ο πρώτος ευρωπαίος που αντίκρισε τις ακτές της. Πώς μπορεί να εξηγηθεί αυτό; 

Παρασκευή, 24 Νοεμβρίου 2017

Γκαρθία Χόφρε δε Λοαΐσα: Ο Δεύτερος Διάπλους του Ειρηνικού Ωκεανού

   Στις 6 Σεπτεμβρίου του 1522, στο λιμάνι του Σανλούκαρ, καταπλέει ο Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο με το πλοίο Βικτόρια και τους δεκαεφτά άνδρες που είχαν επιβιώσει από το ταξίδι του Μαγγελάνου, έχοντας γίνει οι πρώτοι άνθρωποι της Ιστορίας που περιέπλευσαν την Γη. Παρά τις μεγάλες απώλειες αυτού του ταξιδιού, ο Μαγγελάνος, αν και σκοτώθηκε κατά την διάρκεια του ταξιδιού, κατάφερε να ανακαλύψει το θαλάσσιο πέρασμα από τον Ατλαντικό στον Ειρηνικό Ωκεανό (μέσω του Πορθμού του Μαγγελάνου) και να φτάσει στα Νησιά των Μπαχαρικών έχοντας γίνει ο πρώτος Ευρωπαίος που διέπλευσε τον μεγαλύτερο ωκεανό της Γης. Μετά την αναφορά του Ελκάνο, ο Βασιλιάς της Ισπανίας Κάρολος ο Πρώτος, έδωσε την εντολή να προετοιμαστεί η επόμενη αποστολή που θα ακολουθήσει τον θαλάσσιο δρόμο που ανακάλυψε ο Μαγγελάνος με σκοπό να δημιουργηθεί η πρώτη Ισπανική αποικία στα Νησιά των Μπαχαρικών, αγνοώντας τις ενστάσεις των Πορτογάλων καθώς τα νησιά βρίσκονταν στο δικό τους ημισφαίριο σύμφωνα με την Συνθήκη της Τορδεσίγιας. Επικεφαλής της αποστολής, ορίστηκε ο Διοικητής των Ιπποτών του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη, Γκαρθία Χόφρε δε Λοαΐσα κυρίως ως προς την ίδρυση και την διοίκηση της αποικίας, καθώς εκείνος που στην ουσία είχε αναλάβει να οδηγήσει τα Ισπανικά πλοία στα νησιά, ήταν ο εμπειρότερος Ελκάνο. 

Δευτέρα, 20 Νοεμβρίου 2017

Ο Καταλανικός Άτλαντας

Του Μανώλη Μιχαήλου


Τον 13ο αιώνα έκανε την εμφάνιση της μια ιδιαίτερη κατηγορία χαρτών, οι οποίοι αποτέλεσαν ένα εξαιρετικό βοήθημα προς τους θαλασσοπόρους εκείνης της εποχής. Οι πορτολάνοι χάρτες ναυτικοί χάρτες ή διαγράμματα. Στα αγγλικά portolan chart (βλέπουμε ότι χρησιμοποιείται η λέξη chart=διάγραμμα και όχι map=χάρτης). Ιδιαίτερα στις περιοχές όπου είχε αναπτυχθεί η ναυτιλία και το εμπόριο, άνθησαν τα εργαστήρια κατασκευής αυτού του τύπου οι ναυτικοί χάρτες. Οι σημαντικότερες σχολές ναυτικών χαρτών ήταν τρεις. Η Γένοβα και η Βενετία στην Ιταλική χερσόνησο και η Μαγιόρκα στις Βαλεαρίδες Νήσους. 

Παρασκευή, 17 Νοεμβρίου 2017

Άμπελ Τάσμαν: Ο Ολλανδός θαλασσοπόρος που ανακάλυψε την Τασμανία, την Νέα Ζηλανδία και τις βόρειες ακτές της Αυστραλίας.

  Στις αρχές του 17ου αιώνα, η Ολλανδική Εταιρία των Ανατολικών Ινδιών, μετά την ίδρυση της άρχισε την δράση της στον Ινδικό Ωκεανό, προσπαθώντας να σπάσει το εμπορικό μονοπώλιο των Πορτογάλων και να δημιουργήσει τις δικές της αποικίες στην Νότια Ασία. Μέχρι το 1640, οι Ολλανδοί είχαν ήδη εξαπλωθεί εμπορικά από την Ινδονησία μέχρι και την Ιαπωνία. Οι πολεμικές εμπλοκές όμως ήταν αναπόσπαστο μέρος αυτής της εξάπλωσης καθώς οι Ολλανδοί είχαν να αντιμετωπίσουν τους αυτόχθονες πολιτισμούς αλλά και τους εμπορικούς αντιπάλους τους, Πορτογάλους, άλλοτε με επιτυχία και άλλοτε με αποτυχία. Το συμβούλιο της Εταιρίας, θέλοντας να ενισχύσει την δράση του στην νοτιοανατολική Ασία, αποφάσισε να στείλει μια ναυτική αποστολή προς την ανατολή, εξερευνώντας περισσότερο τα εδάφη που είχε ανακαλύψει πριν από πολλά χρόνια ο Βίλεμ Γιάνσζουν, αναζητώντας νέα πλουτοπαραγωγικά εδάφη. Η αποστολή αυτή, ανατέθηκε στον Άμπελ Τάσμαν. 

Δευτέρα, 13 Νοεμβρίου 2017

Σάμιουελ Ουόλις: Η Ανακάλυψη της Ταϊτής

  Τον Ιούνιο του 1764, ο Βρετανός θαλασσοπόρος Τζον Μπάιρον, με την φρεγάτα Ντόλφιν, πραγματοποίησε τον ταχύτερο - μέχρι τότε - περίπλου της Γης ο οποίος διήρκεσε είκοσι δύο μήνες. Κατά την διάρκεια του ταξιδιού, ο Μπάιρον, αξίωσε τα Νησιά Φόλκλαντ ως Βρετανικό έδαφος και διέπλευσε τον Ειρηνικό ανακαλύπτοντας και χαρτογραφώντας τα νησιά που βρήκε στην πορεία του. Όταν ο Μπάιρον επέστρεψε στην Αγγλία τον Μάιο του 1766, παρέδωσε την Πλοιαρχία του Ντόλφιν στον Σάμιουελ Ουόλις ο οποίος έλαβε και την εντολή από το Βρετανικό Ναυαρχείο να πραγματοποιήσει την επόμενη εξερεύνηση του Ειρηνικού Ωκεανού. Την αποστολή θα ακολουθήσει ως νέος Πλοίαρχος με την φρεγάτα Σουάλοου και ο Φίλιπ Κάρτερετ ο οποίος είχε συμμετάσχει στο ταξίδι του Μπάιρον, ως Υποπλοίαρχος. 

Παρασκευή, 10 Νοεμβρίου 2017

Πέδρο Φέρναντες δε Κέιρος: Η Αναζήτηση της Νότιας Άγνωστης Γης και η Ανακάλυψη του Αρχιπελάγους Βανουάτου

   Το 1595, τέσσερα Ισπανικά πλοία υπό τον ο Αλβάρο Μενδάνα δε Νέιρα, έχοντας αποπλεύσει από το Καγιάο του Περού και έχοντας διασχίσει τον Ειρηνικό Ωκεανό, επιχείρησαν να αποικίσουν τα Νησιά του Σολομώντα. Οι Ισπανοί, αν και κατάφεραν να υποτάξουν τους ιθαγενείς, δεν κατάφεραν να αντιμετωπίσουν τους συνεχείς θανάτους που προκαλούσε η ελονοσία  η οποία κατέβαλλε και τον ίδιο τον Νέιρα. Μετά τον θάνατο του Νέιρα, οι αποδεκατισμένοι Ισπανοί, αποφάσισαν να εγκαταλείψουν την αποικία μόλις έναν χρόνο μετά την ίδρυση της και να κατευθυνθούν στα κοντινότερα Ισπανοκρατούμενα εδάφη, όπου ήταν οι Φιλιππίνες. Στο ένα από τα δύο πλοία που κατάφεραν να φτάσουν στις Φιλιππίνες, Πλοίαρχος ήταν ο Πορτογάλος Πέδρο Φέρναντες δε Κέιρος ο οποίος κατάφερε να τα οδηγήσει από τα νησιά του Σολομώντα προς τις Φιλιππίνες, χωρίς χάρτες. 

Δευτέρα, 6 Νοεμβρίου 2017

Ζανέ Μπαρέ: Η Πρώτη Γυναίκα που Περιέπλευσε την Γη

  Το 1766, ο Γάλλος θαλασσοπόρος Λουί Αντουάν ντε Μπουγκενβίλ, αναχωρεί με το πλοίο Μπουντέζ από το λιμάνι της Βρέστης για να πραγματοποιήσει τον πρώτο Γαλλικό περίπλου της Γης στην Ιστορία. Όταν τον Απρίλιο του 1768 έφτασε στο νησί της Ταϊτής (στην σημερινή Γαλλική Πολυνησία), άρχισαν να διαδίδονται φήμες πως στο πλοίο Ετουάλ, το οποίο ενσωματώθηκε στην αποστολή όταν το Μπουντέζ είχε φτάσει στην Βραζιλία, υπήρχε μια γυναίκα. Μετά από έρευνα του Μουγκενβίλ, ανακαλύφθηκε πως ο βοηθός ενός βοτανολόγου με το όνομα Ζαν Μπαρέ, στην πραγματικότητα ήταν γυναίκα που την έλεγαν Ζανέ Μπαρέ. 

Παρασκευή, 3 Νοεμβρίου 2017

Τζον Μπάιρον: Οι Βρετανοί Αξιώνουν τα Νησιά Φόλκλαντ ως Βρετανική Υπεράκτια Κτήση.

  Μετά την επικράτηση τους το 1763 στον Επταετή Πόλεμο και έχοντας πλέον υπό την κυριαρχία τους όλα τα εδάφη της Βόρειας Αμερικής ανατολικότερα του Ποταμού Μισισιπή, οι Βρετανοί, έστρεψαν το βλέμμα τους στην επέκταση του θαλάσσιου εμπορίου. Ο Ειρηνικός Ωκεανός, εκείνη την περίοδο, εκτός του ότι αποτελούσε μια εναλλακτική διαδρομή για τα Νησιά των Μπαχαρικών μέσω του Πορθμού του Μαγγελάνου, ήταν ένας ανεξερεύνητος στο σύνολο του ωκεανός από τους Ευρωπαίους, με την θεωρία της Άγνωστης Νότιας Γης (Terra Australis) να προσελκύει το ενδιαφέρον των εξερευνητών της εποχής. Μετά  την λήξη του πολέμου με τους Γάλλους, το Βρετανικό Ναυαρχείο όρισε τον Πλοίαρχο Τζον Μπάιρον να πλεύσει προς τον Νότιο Ατλαντικό Ωκεανό και να βρει το ακατοίκητο Νησί Πέπις το οποίο είχε ανακαλύψει ο Άμπροουζ Κάουλι το 1683 στα ανοιχτά των ακτών της Παταγονίας, ώστε οι Βρετανοί να ιδρύσουν εκεί έναν οικισμό που θα λειτουργεί σαν λιμάνι ανεφοδιασμού για τα Βρετανικά πλοία, πριν την είσοδο τους αλλά και μετά την έξοδο τους από τον Ειρηνικό Ωκεανό.   


Τρίτη, 31 Οκτωβρίου 2017

Ντιόγκο Γκόμεζ

   Μέχρι το 1460 όπου και πέθανε ο Πρίγκιπας Ερρίκος, οι Πορτογάλοι είχαν ανακαλύψει τις Αφρικανικές ακτές του Ατλαντικού μέχρι και την περιοχή της Σιέρα Λεόνε. Όμως, ο πολυπόθητος θαλάσσιος δρόμος προς την Ινδία ακόμα δεν είχε βρεθεί όπως δεν είχε βρεθεί και κάποια χώρα που να παράγει τα πολύτιμα εμπορεύματα που έφταναν στις ακτές της Μεσογείου. Ο Ερρίκος, μέχρι τον θάνατο του, δεν σταμάτησε να συμβάλει οικονομικά στο εγχείρημα των εξερευνήσεων και να στέλνει καραβέλες στις Αφρικανικές ακτές του Ατλαντικού προσπαθώντας να αναπτύξει όσο μπορούσε περισσότερο την εμπορική ισχύ της χώρας η οποία, παρά τις νέες ανακαλύψεις, ακόμα υστερούσε στην εμπορική ισχύ των Βενετών και των Γενουατών που κυριαρχούσαν στην Μεσόγειο. Το 1456, ο Ερρίκος αναθέτει σε έναν αυλικό του ιππότη από το Λάγος να πλεύσει νοτιότερα από τον Ποταμό Γκέμπα της σημερινής Γουινέας του Μπισάου και να ανακαλύψει την συνέχεια των άγνωστων ακτών της Αφρικής. Ο ιππότης αυτός, ήταν ο Ντιόγκο Γκόμεζ. 

Παρασκευή, 27 Οκτωβρίου 2017

Κριστόφορο Μπουοντελμόντι: Η Πρώτη Χαρτογράφηση των Ελληνικών Νησιών

Έρευνα και κείμενο: Μανώλης Μιχαήλου

   Στις αρχές του 14ου αιώνα, στην Φλωρεντία, η αναγέννηση της αρχαίας ελληνικής σκέψης άρχισε να κερδίζει όλο και περισσότερο τον πνευματικό κόσμο της πόλης. Τα κείμενα του Αριστοτέλη,  του Πλάτωνα, του Όμηρου και του Πλούταρχου, είχαν ήδη φτάσει στην Ιταλία και οι πρώτοι ουμανιστές επιθύμησαν να μάθουν την  γλώσσα στην οποία έγραψαν οι αρχαίοι συγγραφείς. Τα ελληνικά. Για την εκμάθηση της γλώσσας, απευθύνθηκαν σε ένα από τους σπουδαιότερους λόγιους της Κωνσταντινούπολης, τον Εμμανουήλ Χρυσολωρά. Για να τον πείσουν να έρθει, δημιούργησαν για πρώτη φορά έδρα ελληνικών στο Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας η οποία ήταν και η πρώτη που δημιουργήθηκε σε πανεπιστήμιο της Ιταλίας (όπως την γνωρίζουμε σήμερα). Οι Φλωρεντινοί, δαπανώντας αρκετά χρήματα, ανέθεσαν στον Χρυσολωρά να εισάγει ελληνικά βιβλία από την Κωνσταντινούπολη. Χάριν του Χρυσολωρά, στην πόλη έφτασαν συγγράμματα του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη και άλλων Αρχαίων Ελλήνων. Ανάμεσα σε αυτά, ήταν και η Γεωγραφική Υφήγησις του Πτολεμαίου η οποία περιέγραφε τον Αρχαίο Κόσμο και παρέμεινε μία από τις βασικές πηγές γεωγραφικών πληροφοριών μέχρι την Εποχή των Ανακαλύψεων.  Η Γεωγραφική Υφήγησις του Πτολεμαίου, από το 1397 που έφτασε στην Φλωρεντία, άρχισε να προσελκύει ολοένα και περισσότερο το ενδιαφέρον των μελετητών της εποχής, μέχρι που το 1406 μεταφράστηκε στα λατινικά και έγινε ευρύτερα γνωστό. Ένας από τους πρώτους μελετητές του συγγράμματος του Πτολεμαίου ήταν ο ουμανιστής Νικολό ντε Νικόλι ο οποίος μεταλαμπάδευσε τον ενθουσιασμό του για την Αρχαία Ελλάδα στον μαθητή του, Κριστόφορο Μπουοντελμόντι. 

Τρίτη, 24 Οκτωβρίου 2017

Βίλεμ Σχάουτεν: Ο Ολλανδός που πέρασε πρώτος το Πέρασμα του Ντρέικ και ανακάλυψε τα Νησιά Τόνγκα

Κατά την ίδρυση της Ολλανδικής Εταιρίας των Ανατολικών Ινδιών, σ ένα από τα ιδρυτικά της μέλη το 1602 που κατείχε και υψηλή διοικητική θέση στην εταιρία, ήταν ο Ισαάκ λε Μερ ο οποίος το 1605, αναγκάστηκε να παραιτηθεί κατηγορούμενος από το συμβούλιο της εταιρίας για υπεξαίρεση χρημάτων. Από τότε, ο Λε Μερ, προσπάθησε με διάφορους τρόπους  να ανταγωνιστεί και να σπάσει το μονοπώλιο της Εταιρίας των Ανατολικών Ινδιών χωρίς ωστόσο να τα καταφέρει. Το 1614, έχοντας μάθει για το ταξίδι του Πέδρο Φερνάντες δε Κέιρος ο οποίος το 1606 ανακάλυψε μια γη την οποία ονόμασε Αυστραλία του Αγίου Πνεύματος (Australia del Espirito Santo) ιδρύει στην Ολλανδική πόλη Χόoρν την Αυστραλιανή Εταιρία. Ο Φέρναντες δε Κέιρος, στην ουσία είχε ανακαλύψει το νησί Εσπίριτου Σάντου από το αρχιπέλαγος Βανουάτου και του έδωσε την ονομασία αυτή, πιστεύοντας πως είχε ανακαλύψει την Νότια Άγνωστη Γη (Terra Australis) καθώς η Αυστραλία όπως την γνωρίζουμε σήμερα, ακόμα δεν ειχε ανακαλυφθεί. Ο Λε Μερ, ονόμασε έτσι την εταιρία του με την πρόφαση να ανακαλύψει αυτή την άγνωστη γη και να κατοχυρώσει το μονοπώλιο της. Στην πραγματικότητα όμως, αποσκοπούσε να βρει έναν νέο θαλάσσιο δρόμο προς τα Νησιά των Μπαχαρικών καθώς οι διαδρομές μέσω του Ακρωτήριου της Καλής Ελπίδας και μέσω του Πορθμού του Μαγγελάνου, οι μόνες γνωστές θαλάσσιες διαδρομές της εποχής μεταξύ της Ευρώπης και της Ασίας, ήταν κατοχυρωμένες στην Εταιρία των Ανατολικών Ινδιών. Την αποστολή αυτή, ανέλαβε ο έμπειρος Ολλανδός θαλασσοπόρος, Βίλεμ Σχάουτεν έχοντας μαζί του τον γιο του Ισαάκ λε Μερ, Γιάκομπ.

Παρασκευή, 20 Οκτωβρίου 2017

Ο Παγκόσμιος Χάρτης του Ebstorf

Έρευνα και κείμενο: Μανώλης Μιχαήλου 

Το 1830 σε ένα μοναστήρι Βενεδικτίνων στο χωριό Ebstorf της κάτω Σαξονίας, μια γυναικά που εργαζόταν στο μοναστήρι, ανακάλυψε κατά τύχη έναν από τους σημαντικότερους μεσαιωνικούς χάρτες. Ο χάρτης βρέθηκε σε μια αποθήκη που φυλάσσονταν εργαλεία και ιερά σκευή που δεν χρησιμοποιούσαν πια στο μοναστήρι. Ήταν τυλιγμένος και σε άθλια κατάσταση. Όταν τον άνοιξαν, διαπίστωσαν ότι πρόκειται για έναν μεσαιωνικό χάρτη τεράστιων διαστάσεων. Ήταν πολύχρωμος και αποτελούνταν από 30 κομμάτια δέρματος κατσίκας τα οποία ήταν ραμμένα  μεταξύ τους. Οι διαστάσεις του ήταν 3.58 x 3.56 μέτρα και ήταν ο μεγαλύτερος mappa mundi (Παγκόσμιος Μεσαιωνικός Χάρτης) που είχε καταγραφεί έως τότε.  

Δευτέρα, 16 Οκτωβρίου 2017

Η Ανακάλυψη των Νησιών των Μπαχαρικών

   Στις 15 Αυγούστου του 1511, οι Πορτογάλοι, υπό τον Αντιβασιλέα των Πορτογαλικών Ινδιών Αφόνσο δε Αλμπουκέρκε και με την υποστήριξη των Κινέζων και άλλων Ασιατών εμπόρων, καταλαμβάνουν την πόλη της Μαλάκα και τον έλεγχο του κομβικότερου πορθμού της Ασίας. Ο Αλμπουκέρκε, έδωσε αμέσως εντολή να χτιστεί ένα φρούριο χρησιμοποιώντας πέτρες από το τζαμί και το νεκροταφείο της πόλης, ώστε οι Πορτογάλοι να είναι προετοιμασμένοι σε ενδεχόμενη αντεπίθεση από τους Μαλαϊνούς για να ανακαταλάβουν την πόλη. Αφού μετά από τρεις μήνες το φρούριο είχε χτιστεί και η νέα πορτογαλική αποικία είχε οργανωθεί πολιτικά και στρατιωτικά, ο Αλμπουκέρκε έστειλε τις πρώτες διπλωματικές αποστολές στις κοντινές χώρες της περιοχής όπως την Σουμάτρα, το Πεγκού που βρίσκεται στην σημερινή Μιανμάρ, και το Βασίλειο του Σιάμ (σημερινή Ταϊλάνδη), για τις οποίες είχε μάθει από τους εμπόρους της περιοχής. Είχε μάθει όμως και για την ύπαρξη κάποιων νησιών ανατολικότερα του πορθμού, στα οποία παράγονταν τα μπαχαρικά που έφταναν στην Μαλάκα και από εκεί διοχετεύονταν στους δυτικότερους προορισμούς. Χωρίς να χάσει χρόνο, ανάθεσε στον θαλασσοπόρο Αντόνιο δε Αμπρέου την αποστολή να πλεύσει ανατολικά και να ανακαλύψει τα νησιά που από τότε θα μείνουν στην Ιστορία ως Νησιά των Μπαχαρικών. 

Πέμπτη, 12 Οκτωβρίου 2017

Οι Πορτογάλοι φτάνουν στον Πορθμό της Μαλάκα

   Το 1499, ο Βάσκο ντα Γκάμα, επιστρέφει στην Λισσαβόνα μετά την ανακάλυψη του θαλάσσιου δρόμου από την Ευρώπη προς την Ινδία. Κατά την διήγηση του ταξιδιού τού στον Βασιλιά Εμμανουήλ τον Πρώτο, αναφέρεται σε μία πόλη για την οποία είχε ακούσει από τους Ινδούς. Η πόλη αυτή, απείχε από την Ινδία σαράντα μέρες πλεύσης και εκεί υπήρχαν άφθονα μπαχαρικά, πορσελάνη και μετάξι. Από τότε, ο Βασιλιάς Εμμανουήλ, έθεσε ως έναν από τους επόμενους στόχους, αφού καθιερωθεί το εμπόριο με την Ινδία, τα πορτογαλικά πλοία να φτάσουν μέχρι εκείνη την πόλη και να έρθει σε επαφή με τον Βασιλιά της ώστε να συνάψουν εμπορικές συμφωνίες. Η πόλη αυτή, είναι η Μαλάκα. Η σημαντικότερη όμως ιδιαιτερότητα της πόλης αυτής, δεν ήταν τόσο τα εμπορικά της αγαθά όσο η θέση της καθώς βρίσκεται στον ομώνυμο πορθμό, ο οποίος - ακόμη και σήμερα - είναι η κύρια ανατολική είσοδος από τον Ειρηνικό Ωκεανό και την Άπω Ανατολή προς τον Ινδικό Ωκεανό. Πιστεύοντας πως κάπου εκεί θα βρισκόταν ο αντιμεσημβρινός της Συνθήκης της Τορδεσίγιας, ο Βασιλιάς Εμμανουήλ, ήθελε τον έλεγχο του πορθμού, ώστε να αποκλείσει τα Ισπανικά πλοία σε περίπτωση που έφταναν μέχρι εκεί από τον Νέο Κόσμο (ο Ειρηνικός Ωκεανός δεν είχε ανακαλυφθεί ακόμα).

Δευτέρα, 9 Οκτωβρίου 2017

Ο Παγκόσμιος Χάρτης του Χέρεφορντ

Ο Μανώλης Μιχαήλου, μας παρουσιάζει τον Παγκόσμιο Χάρτη του Χέρεφορντ (γνωστός και ως Hereford Mappa Mundi) ο οποίος σχεδιάστηκε το 1300.


Στον καθεδρικό του Χέρεφορντ κοντά στα σύνορα της Αγγλίας με την Ουαλία βρίσκεται σήμερα ο μεγαλύτερος μεσαιωνικός χάρτης όπου έχει σωθεί έως τις μέρες μας. Ο mappa mundi (Χάρτης του Κόσμου) του Χέρεφορντ είναι ένας χάρτης μοναδικός και ένας από τους σημαντικότερους στην ιστορία της χαρτογραφίας. Δεν είναι ένας χάρτης με την σημερινή έννοια του όρου, αλλά ένα σύνολο πληροφοριών του τότε γνωστού Κόσμου. Εκτός από την απεικόνιση του μεσαιωνικού χριστιανικού κόσμου, περιέχει πολλά στοιχεία ιστορικά, μυθολογικά, για την χλωρίδα και την πανίδα κάθε περιοχής, αλλά  και διάφορους θρύλους από την Βίβλο και από την αρχαιότητα.

Τρίτη, 26 Σεπτεμβρίου 2017

Η Κολομβιανή Ανταλλαγή

   Στις 12 Οκτωβρίου του 1492, ο Χριστόφορος Κολόμβος φτάνει για πρώτη φορά στην Αμερική. Από τότε αρχίζει σταδιακά να εξερευνάται και να ανακαλύπτεται ένας νέος και άγνωστος κόσμος. Οι Ισπανοί και γενικότερα οι Ευρωπαίοι, στα επόμενα χρόνια αντιλαμβάνονται πως είχαν φτάσει σε μια ήπειρο κατά πολύ μεγαλύτερη και πλουσιότερη της δικής τους. Από την άλλη πλευρά, οι αυτόχθονες πολιτισμοί της Αμερικής έρχονται ξαφνικά αντιμέτωποι  στην ίδια τους την γη, με ανθρώπους από έναν πολιτισμό κατά πολύ ισχυρότερο από τους δικούς τους, ώστε να μην μπορέσουν ποτέ να ανακόψουν αποτελεσματικά την επέλαση του. Από τότε, ο Κόσμος δεν θα είναι ποτέ πια ίδιος. Τόσο ο Παλαιός, όσο και ο Νέος Κόσμος, μέσω των πλοίων που από το 1492 και έπειτα θα διασχίζουν όλο και συχνότερα τον Ατλαντικό Ωκεανό, θα γνωρίσουν μεγάλες αλλαγές. Πολιτισμοί που αγνοούσαν ο ένας για την ύπαρξη του άλλου, θα έρθουν σε επαφή ώστε να συμβεί αυτό που οι ιστορικοί ονομάζουν, Κολομβιανή Ανταλλαγή. 

Σάββατο, 23 Σεπτεμβρίου 2017

Οι Μαυριτανοί Εξερευνούν τον Ατλαντικό Ωκεανό

   Σχεδόν τριάντα χρόνια μετά τον θάνατο του Μωάμεθ ο οποίος είχε καταφέρει να ενώσει τους λαούς της Αραβικής Χερσονήσου υπό ένα θρησκευτικό δόγμα, το 661 μ.Χ, ιδρύεται με έδρα την Δαμασκό, το Χαλιφάτο των Ομαγιαδών. Το Χαλιφάτο, μέχρι και το 699, είχε εξαπλωθεί στην Βόρεια Αφρική, μέχρι και την περιοχή του σημερινού Μαρόκου εξισλαμίζοντας τους βερβερικούς πληθυσμούς της περιοχής. Οι Βέρβεροι που ζούσαν στις Αφρικανικές ακτές της Θάλασσας του Αλμποράν (σημερινό Μαρόκο και Δυτική Αλγερία), ήταν γνωστοί κατά την αρχαιότητα ως “Μαυρούσιοι". Δανειζόμενος την παράγωγη λέξη της αρχαίας ελληνικής ονομασίας, ο Στράβων τους αναφέρει για πρώτη φορά ως “Mauri”. Έτσι, οι αυτόχθονες της περιοχής, έμειναν γνωστοί στην Ιστορία ως Μαυριτανοί (Το κράτος της σημερινής Μαυριτανίας που βρίσκεται νοτιότερα, προέκυψε πολύ αργότερα). Το 711, οι Μαυριτανοί περνούν μέσω του Πορθμού του Γιβραλτάρ στην Ιβηρική Χερσόνησο και κατακτούν το μεγαλύτερο κομμάτι της, μετατρέποντας την σε χαλιφάτο. Εκεί, παρέμειναν για περισσότερο από εφτά αιώνες, μέχρι τις 2 Ιανουαρίου του 1492, όταν στο πλαίσιο της Ανακατάληψης, εκτοπίστηκαν οριστικά από τους Χριστιανούς. Κατά την περίοδο αυτή, υπήρξαν κάποιοι Μαυριτανοί θαλασσοπόροι που έπλευσαν προς τον άγνωστο Ατλαντικό Ωκεανό. 

Τετάρτη, 20 Σεπτεμβρίου 2017

Ανού: Ο πρώτος καταγεγραμμένος εξερευνητής της Ιστορίας

  Πριν από πέντε χιλιάδες χρόνια περίπου, στην βορειοανατολική μεριά της Αφρικής, στις όχθες του Ποταμού Νείλου, άρχισε να δημιουργείται ένας από τους σπουδαιότερους πολιτισμούς της Ιστορίας. Ο Αιγυπτιακός Πολιτισμός, ο οποίος έφτασε στο αποκορύφωμα του τον εικοστό αιώνα π.Χ. κατά την διάρκεια της Ενδέκατης Δυναστίας των Φαραώ. Η Ενδέκατη Δυναστία, διήρκεσε 143 έτη όπου βασίλευσαν διαδοχικά εφτά Φαραώ. Κατά την βασιλεία του έκτου κατά σειρά Φαραώ, του Μεντουχοτέπ του Τρίτου, καταγράφεται ο πρώτος άνθρωπος της Ιστορίας που ηγείται μιας θαλάσσιας εξερευνητικής αποστολής. Ο Ανού. 

Τρίτη, 19 Σεπτεμβρίου 2017

Οι Ισπανοί ανακαλύπτουν τον τυφώνα

  Στις 24 Σεπτεμβρίου του 1493, ο Χριστόφορος Κολόμβος αναχωρεί από την Ισπανία για το δεύτερο ταξίδι του προς τον Νέο Κόσμο. Αυτή την φορά, αντί για τρεις καραβέλες, τον ακολούθησε ένας στόλος από δεκαεφτά πλοία και πάνω από χίλιους άνδρες. Ο κύριος σκοπός του ταξιδιού, ήταν να δημιουργηθεί η πρώτη Ισπανική αποικία στην ανατολική άκρη της Ασίας - όπως πίστευαν μέχρι τότε οι Ισπανοί πως είχαν φτάσει - και να γίνει το ορμητήριο για την περαιτέρω εξερεύνηση και εμπορική εκμετάλλευση των άγνωστων αυτών περιοχών. Οι Ισπανοί άποικοι γνώρισαν στον Νέο Κόσμο μια πραγματικότητα τελείως διαφορετική από εκείνη που ζούσαν στην χώρα τους, αφού για πρώτη φορά έπρεπε να ζήσουν στα, άγνωστα για εκείνους μέχρι τότε, τροπικά κλίματα. Και αν με την δύναμη του πυρός μπορούσαν να καθυποτάξουν τους ιθαγενείς, δεν άργησε η στιγμή που ήρθαν αντιμέτωποι με ένα πρωτοφανές φυσικό φαινόμενο που ακόμη και σήμερα, προκαλεί τρόμο στο πέρασμα του. Τον τυφώνα. 

Τρίτη, 5 Σεπτεμβρίου 2017

Πώς προέκυψε η Εποχή των Ανακαλύψεων και ποια η σημασία της για την Ευρώπη και τον Κόσμο;

  Ως Εποχή των Ανακαλύψεων, ονομάζεται η ιστορική περίοδος που οι Ευρωπαίοι άρχισαν τις υπερπόντιες εξερευνήσεις, ανακαλύπτοντας έτσι το σύνολο των άγνωστων και ανεξερεύνητων - μέχρι τότε - χωρών του Πλανήτη. Η Εποχή των Ανακαλύψεων, άρχισε το 1418 με την ανακάλυψη των Νήσων Μαδέρες από τους πρωτοπόρους στις ναυτικές εξερευνήσεις Πορτογάλους και ολοκληρώθηκε το 1911 όταν ο Νορβηγός Ρόαλντ Άμουντσεν έφτασε στον Νότιο Πόλο. Τι ήταν όμως εκείνο που ώθησε τους Ευρωπαίους να τολμήσουν να διαπλεύσουν τους άγνωστους ωκεανούς και να φτάσουν στις άκρες της Γης; Ποια θα ήταν η τύχη της Ευρώπης χωρίς τις γεωγραφικές ανακαλύψεις;

Παρασκευή, 1 Σεπτεμβρίου 2017

Η ανταρσία του Σάντα Μαρία που λίγο έλειψε να γίνει

  Ήταν το βράδυ της 6ης Οκτωβρίου του 1492. Μετά από δύο μήνες και πλέον στον ωκεανό, τα τρία πλοία του Κολόμβου, είχαν καθηλωθεί σε μία από τις τροπικές νηνεμίες του Ατλαντικού Ωκεανού. Το μεγάλο αυτό χρονικό διάστημα στην θάλασσα, χωρίς να υπάρχει ίχνος στεριάς, ήταν πρωτοφανές για τα πληρώματα του Σάντα Μαρία, του Νινιά και του Πίντα. Οι δεισιδαιμονίες των ναυτών, επηρεασμένοι και από την θρησκοληψία της εποχής, είχαν οξύνει την ανησυχία τους, πιστεύοντας πως είχαν χαθεί και πως είχαν φτάσει στην άκρη του Κόσμου, αποδίδοντας τις συχνές άπνοιες σε τιμωρία του Θεού για την απληστία τους να φτάσουν σε νέες χώρες και να πλουτίσουν από αυτές. Και όπως ήταν αναμενόμενο, αποδέχτης όλης αυτής της κατάστασης, ήταν ο ηγέτης της αποστολής, Χριστόφορος Κολόμβος.

Δευτέρα, 28 Αυγούστου 2017

Γκάρνταρ και Ούνι Σβάβαρσον: Ο Πρώτος Περίπλους της Ισλανδίας και η Πρώτη Προσπάθεια Αποίκισης της


Ο Γκάρνταρ Σβάβαρσον, ήταν ένας Βίκινγκ ο οποίος είχε στην ιδιοκτησία του την Ζηλανδία ( νησί της σημερινής Δανίας). Είχε παντρευτεί μία γυναίκα από τις Εβρίδες Νήσους. Τον 9ο αιώνα, προκειμένου να διεκδικήσει κάποια κληρονομιά από τον πεθερό του, απέπλευσε από την Ζηλανδία με προορισμό τις Νήσους Εβρίδες. Κατά την πλεύση του, πλησιάζοντας στις Ορκάδες Νήσους έπεσε σε μία δυνατή καταιγίδα η οποία τον παρέσυρε βορειότερα με αποτέλεσμα να φτάσει στις νοτιοανατολικές ακτές της Ισλανδίας. Εξερευνώντας την νέα αυτή γη, έπλευσε δυτικά ακολουθώντας την ακτογραμμή του νησιού, μέχρι που έφτασε και πάλι στο ίδιο σημείο, ώστε να αντιληφθεί πως η άγνωστη αυτή γη, ήταν ένα μεγάλο νησί το οποίο μόλις είχε περιπλεύσει. Αποβιβάστηκε στον κόλπο Σκιαλφάντι, εκεί που σήμερα βρίσκεται η πόλη του Χούσαβικ. Εκεί, έφτιαξε ένα κατάλυμα ώστε να ξεχειμωνιάσει. Την επόμενη άνοιξη, όταν οι καιροί καλυτέρευσαν, επέστρεψε στην Ζηλανδία, όπου έκανε γνωστή την ύπαρξη του νησιού, ονομάζοντας το Γκάρνταρχολμη (Gargarholmi) από το όνομα του.

Τρίτη, 22 Αυγούστου 2017

Ιστορικοί Χάρτες του Αιγαίου Πελάγους


Το Αρχιπέλαγος του Αιγαίου, από πολλές απόψεις, είναι μία από τις πιο ιδιαίτερες θαλάσσιες περιοχές του Κόσμου. Από αρχαιότατων χρόνων, ήταν ένα σταυροδρόμι πολιτισμών, με τον σπουδαιότερο, τον Αρχαίο Ελληνικό, να έχει δημιουργηθεί στις ακτές του. Οι ιδέες που γεννήθηκαν στα νησιά και στις χερσονήσους της θάλασσας αυτής, επηρέασαν καθοριστικά τους πολιτισμούς των δυτικών χωρών. Στην ανάρτηση αυτή, παρουσιάζεται μία συλλογή από ιστορικούς χάρτες του Αιγαίου, που δημιουργήθηκαν κατά τον Ύστερο Μεσαίωνα και την Πρώιμη Νεότερη Περίοδο. 

Δευτέρα, 21 Αυγούστου 2017

Τα Πλοία των Ανακαλύψεων

Η Εποχή των Ανακαλύψεων, ήταν η περίοδος που οι Ευρωπαίοι ανακάλυψαν τον Πλανήτη φτάνοντας στα πέρατα του. Ήταν η εποχή που η - για πολλούς αιώνες - επικρατούσα θεωρία που ήθελε τον Κόσμο να απαρτίζεται από τρεις ηπείρους που περιβάλλονται από έναν ωκεανό (την Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική) οι οποίοι, εκτός της Ευρώπης, δεν είχαν εξερευνηθεί εξολοκλήρου, ανατράπηκε με τα νέα γεωγραφικά δεδομένα που έφερναν από τα ταξίδια τους οι θαλασσοπόροι - εξερευνητές. Μέσα σε λίγους αιώνες, οι Ευρωπαίοι και πολύ περισσότερο οι υπόλοιποι πολιτισμοί του Πλανήτη, έμαθαν πως ο Κόσμος είναι πολύ μεγαλύτερος από εκείνον που γνώριζαν. Αν και η επιθυμία του ανθρώπου να εξερευνήσει την Γη υπήρχε από αρχαιότατων χρόνων, τα κατορθώματα του περιορίζονταν στα μέσα και τις ικανότητες που διέθετε τότε. Στις αρχές του 15ου αιώνα, οι Πορτογάλοι τόλμησαν ό,τι δεν τολμήσαν  ολόκληρες αυτοκρατορίες πριν από εκείνους. Απέκτησαν την ικανότητα και δημιούργησαν τα μέσα ώστε να περιπλανηθούν στον άγνωστο ωκεανό που άρχιζε από της ακτές τους, ακολουθώντας τους στην συνέχεια και άλλα ευρωπαϊκά έθνη.  Τα μέσα αυτά, ήταν τα πλοία τους τα οποία εξέλιξαν σύμφωνα με τις απαιτήσεις των εξερευνήσεων τους. Ας δούμε ποια ήταν τα πλοία των ανακαλύψεων.